https://elib.belstu.by/handle/123456789/68700 2026-04-23T03:15:22Z 2026-04-23T03:15:22Z Астрога, Валянціна Міхайлаўна https://elib.belstu.by/handle/123456789/68729 2024-12-20T06:39:51Z 2024-01-01T00:00:00Z

Title: Пытанні нацыянальнай адукацыі ў грамадска-педагагічным руху Беларусі (канец ХІХ – пачатак ХХ ст.) Authors: Астрога, Валянціна Міхайлаўна Abstract: У артыкуле разглядаюцца пытанні развіцця нацыянальнай адукацыі ў грамадска-педагагічным руху Беларусі ў канцы ХІХ – пачатку ХХ ст. На фоне кансерватыўнай адукацыйнай палітыкі царскага ўрада, накіраванай на русіфікацыю краю, прагрэсіўная грамадскасць, дзеячы асветы, педагогі-навукоўцы, настаўнікі-практыкі разглядалі неабходнасць школьнага нацыянальнага будаўніцтва ва ўмовах дэмакратычнага развіцця краіны як важны накірунак рэфармавання народнай асветы. Прыводзяцца погляды прагрэсіўных педагогаў, літаратараў, публіцыстаў, настаўнікаў, якія адстойвалі ідэі не толькі ўвядзення ўсеагульнай пачатковай адукацыі на ўсёй тэрыторыі Расійскай імперыі, але і падкрэслівалі неабходнасць стварэння сістэмы адукацыі, якая б улічвала мясцовыя нацыянальна-культурныя традыцыі і вялася на роднай мове. Паказана адлюстраванне дадзенай праблемы на старонках перыядычнага педагагічнага руху, а таксама ў беларускай газеце «Наша ніва», вызначана роля настаўнікаў у фарміраванні нацыянальнай свядомасці дзяцей беларусаў. Падкрэсліваецца, што многія часопісы дэманстравалі выхад за межы традыцыйных педагагічных праблем выхавання і методыкі выкладання, выконвалі важную сацыяльную ролю ў арганізацыі і інтэграцыі разрозненага грамадска-педагагічнага руху. Разам з тым канцэпцыя беларускай нацыянальнай школы магла атрымаць сваю рэалізацыю толькі ў новых дэмакратычных умовах на аснове перагляду каштоўнасных і якасных падыходаў ў галіне народнай адукацыі

2024-01-01T00:00:00Z Алексашина, Галина Вячеславовна Воронич, Татьяна Владимировна https://elib.belstu.by/handle/123456789/68728 2024-12-20T06:36:29Z 2024-01-01T00:00:00Z

Title: Пожарная охрана в городах Беларуси в конце ХІХ – начале ХХ в. Authors: Алексашина, Галина Вячеславовна; Воронич, Татьяна Владимировна Abstract: В конце XIX – начале ХХ в. в белорусском регионе активно происходили процессы урбанизации. Развивалась городская инфраструктура: телефонная и телеграфная связь, городской транспорт, водопровод, канализация и многое другое. Однако большой бедой для городов попрежнему оставались пожары, приводившие к большим разрушениям и убыткам. В течение рассматриваемого периода проблема организации и деятельности пожарной охраны продолжала сохранять свою актуальность. Денежные средства, выделяемые из городских бюджетов на развитие пожарного дела городов, были недостаточными. Крайне тяжелыми были материальное положение и жилищные условия членов пожарных команд и их семей. Увеличение же численности пожарных за этот период происходило лишь благодаря деятельности вольных пожарных обществ. Материально-техническая оснащенность вольных пожарных дружин также значительно превосходила городские пожарные команды. Основная ответственность за обеспечение пожарной охраны по-прежнему лежала на самих горожанах и, и фактически, являлась их натуральный повинностью. Тем не менее позитивные изменения в организации и деятельности пожарной охраны городов происходили. Постепенно шла модернизация оснащенности городских пожарных команд, на вооружении команд появлялись новые современные виды пожарно-спасательной техники и оборудования.

2024-01-01T00:00:00Z Рыжанкоў, Ігар Міхайлавіч https://elib.belstu.by/handle/123456789/68727 2024-12-20T06:42:47Z 2024-01-01T00:00:00Z

Title: Грамадска-палітычныя арганізацыі і жыццядзейнасць сялянства на этапе разгортвання Лютаўскай рэвалюцыі: па матэрыялах Віцебскай губерні Authors: Рыжанкоў, Ігар Міхайлавіч Abstract: У артыкуле паказваюцца роля і месца грамадска-палітычных арганізацый у праграме палітычнага рэфармавання дзяржавы і надання сялянскай актыўнасці дэмакратычных формаў вырашэння злабадзённых праблем. У першыя месяцы лютага адбыліся карэнныя змены ў палітычнай сістэме Расіі. Аўтарытэтнымі і ўплывовамі палітычнымі інстытутамі сталі партыі і грамадскія арганізацыі, якія ў згодзе з урадавымі структурамі прыступілі да будаўніцтва дэмакратычнай дзяржавы. З сакавіка па чэрвень 1917 г. на Віцебшчыне была створана сетка сялянскіх грамадска-палітычных арганізацый: Сялянскі саюз, Саветы сялянскіх дэпутатаў. У сваіх пастановах сялянскія арганізацыі выказалі рашучаю падтрымку арміі, хлебнай манаполіі, выказвалі гатоўнасць падтрымліваць фронт, вайну да пераможнага канца, удзельнічаць у выбарах ва Устаноўчы сход, дэпутатам якога належала вырашаць цэнтральнае пытанне таго часу – правядзенне зямельнай рэформы. Праяўленнем палітычнай актыўнасці сялян з’яўлялася рашучая падтрымка харчовых урадавых мерапрыемстваў. І гэтую падтрымку на пачатковым этапе рэвалюцыі сяляне выказалі. У сваёй масе сялянства Віцебшчыны не паказала ўстойлівую палітычную пазіцыю, і далей карпаратыўныя інтарэсы пераважалі над дзяржаўнымі. Сялянства не выяўляла значнай зацікаўленасці да дзейнасці Саветаў у параўнанні з валаснымі (выканаўчымі), зямельнымі і харчовымі камітэтамі, і часцей разглядала іх як сродак для вырашэння сваіх гаспадарчых пытанняў. Паслабленне дзяржаўнай улады і неразвітасць дэмакратычных інстытутаў узмацнялі магчымасці валасных выканаўчых органаў для злоўжыванняў на карысць іх выбаршчыкаў. Калі прысутнасць на выбарных пасадах першага складу значнай колькасці заможных элементаў тлумачылася адсутнасцю сялянскіх кандыдатаў, здольных выконваць функцыі кіравання, то ў далейшым «грамадзяне-земляробы» адносна хутка засвоілі карысць ад удзелу ў дзяржаўных установах і метадам перавыбараў пазбаўляліся ад непажаданых асоб.

2024-01-01T00:00:00Z Семенчик, Николай Ефимович https://elib.belstu.by/handle/123456789/68726 2024-12-20T06:25:24Z 2024-01-01T00:00:00Z

Title: Аграрные ожидания и политические настроения солдат Западного фронта после Февральской революции Authors: Семенчик, Николай Ефимович Abstract: В статье указывается на значительный объем в отечественной историографии литературы, посвященной революционным событиям с участием военнослужащих Западного фронта и тыловых частей, дислоцированных в Беларуси в период от свержения самодержавия до Октябрьского переворота. Указаны основные цели и результаты преобразования армейской жизни. Описываются события, связанные с демократизацией фронта и ролью в этом солдатских комитетов и Советов. Отмечена негативная роль Временного правительства и «революционной демократии» в снижении боеспособности фронта. Особой причиной снижения дисциплины на Западном фронте и в тылу называется деятельность партии большевиков. Значительное внимание уделено настроениям солдат фронта и тыла относительно объявленной Временным правительством подготовки к земельной реформе, в том числе их заинтересованности аграрными программами крупнейших политических партий. В статье изложены и проанализированы данные об участниках съезда 23–25 октября 1917 г., их партийная принадлежность, отношение к Временному правительству и его политике, настроения относительно способов осуществления земельной реформы. Автор приводит факты о приверженности участников съезда эсеровскому проекту решения аграрной проблемы вопреки деструктивной деятельности большевистских делегатов. На доказательном уровне характеризуется негативное отношение большевиков к другим партиям и Учредительному собранию. В материалах, посвященных итогам съезда, отражены не только аграрные настроения его участников, но и их отношение к текущим событиям, связанным с Октябрьским восстанием в Петрограде. В статье акцентируется внимание на том, что, несмотря на антибольшевистский пафос резолюций, принятых депутатами съезда солдат-крестьян Западного фронта, их реальный вклад в защиту завоеваний Февральской революции был незначительным. В числе причин автором названы политическая беспринципность основной массы «защитников отечества», поддержавших популистские ленинские декреты о мире, земле и др., вопреки программе преобразований, намеченных Учредительным собранием. В заключении статьи приводятся обобщающие выводы по теме исследования.

2024-01-01T00:00:00Z