https://elib.belstu.by/handle/123456789/54317 Sun, 19 Apr 2026 02:40:27 GMT 2026-04-19T02:40:27Z https://elib.belstu.by/handle/123456789/52720 Title: Уплыў Вялікіх геаграфічных адкрыццяў на развіццё еўрапейскай геапалітычнай думкі Authors: Астрога, Віктар Аляксандравіч Abstract: У артыкуле разглядаецца развіццё геапалітычных поглядаў у Еўропе ў перыяд Вялікіх геаграфічных адкрыццяў. Дадзена дэталёвая характарыстыка сутнасці эпохі вялікіх падарожжаў, прааналізаваны і ахарактарызаваны творы найбольш яркіх і вядомых у гэтай галіне еўрапейскіх філосафаў, географаў і гісторыкаў, эканамістаў і юрыстаў: Фернандэс дэ Авьеда, Барталаме дэ Лас Касас, Жан Бадэн, Гуга Гроцый, Уільям Пэн, Ш. Л. Мантэск’ё, А. Ж. Цюрго. Выяўлена сувязь геапалітычных поглядаў і канцэпцый еўрапейскіх мысліцеляў з антычнымі геапалітычнымі тэорыямі. Адзначана нявывучанасць праблемы развіцця еўрапейскай геапалітычнай думкі ў айчыннай гістарыяграфіі. Зроблена выснова, што геапалітычныя погляды мысліцеляў Еўропы сталі ў далейшым падмуркам тэорый класікаў геапалітычнай думкі XIX–ХХ стагоддзяў і сучаснасці. Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT https://elib.belstu.by/handle/123456789/52720 2022-01-01T00:00:00Z https://elib.belstu.by/handle/123456789/52719 Title: Дзяржаўны фінансава-бюджэтны кантроль у беларускіх губернях Расійскай імперыі ў першай палове XIX ст. Authors: Ерашэвіч, Аляксандр Уладзіміравіч Abstract: У артыкуле раскрываецца працэс арганізацыі дзяржаўных органаў фінансава-бюджэтнага кантролю на тэрыторыі беларускіх губерняў імператарскай Расіі ў час праўлення імператараў Аляксандра І і Мікалая І. Аўтар, на аснове выкарыстання комплексу разнапланавых апублікаваных нарматыўных прававых актаў і выяўленых упершыню неапублікаваных архіўных дакументаў, вылучыў і прааналізаваў асноўныя кірункі дзейнасці кантралюючых інстанцый па праверцы наяўнасці і захаванасці казённых грашовых фондаў, рэвізіі законнага і мэтавага выкарыстання фінансавых сродкаў дзяржаўнага бюджэту. Адзначаецца, што ў Расійскай імперыі ў першай палове XIX ст. захоўвалася дэцэнтралізаваная сістэма дзяржаўнага фінансавага кантролю і не размяжоўваліся яго прадметы. З інстытутам фінансава-кантрольнай дзейнасці былі звязаны рахункаводства, касавая, бухгалтарская і злічальна-рэвізійная праца. У беларускіх губернях пастаянныя фінансавыя рэвізіі ажыццяўлялі злічальныя, а з 1831 г. кантрольныя аддзя-ленні казённых палат. Арганізацыйна-структурныя рэарганізацыі і перабудовы кантралюючых установаў не закраналі парадак рэвізійнай дзейнасці. Мадэль незалежнага ад правяраемых і публічнага фінансавага кантролю не была сфарміравана. Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT https://elib.belstu.by/handle/123456789/52719 2022-01-01T00:00:00Z https://elib.belstu.by/handle/123456789/52717 Title: Состав наемных рабочих ремесленных предприятий Минска и регулирование условий их труда (конец XIX – начало ХХ в.) Authors: Алексашина, Галина Вячеславовна Abstract: На основе статистических источников рассмотрены численность, профессиональный состав и состав по виду производства наемных рабочих ремесленных мастерских Минска в 1895, 1898, 1908 гг. и их изменение в динамике. Определен удельный вес наемных рабочих по видам производства и профессиям в общем составе рабочих ремесленных мастерских. В конце ХІХ – начале ХХ в. наблюдался постоянный устойчивый рост численности наемных рабочих ремесленных мастерских Минска. Они составляли значительную часть промышленных рабочих города. Большинство рабочих были заняты производством одежды, товаров для дома и в строительстве. Порядок деятельности ремесленных заведений в конце ХІХ – начале ХХ в., а также труд наемных работников в них регламентировался Уставом ремесленным 1879 г. лица, занятые наемным трудом у ремесленников, определялись действующим законодательством как ремесленные работники. В рассматриваемый период были приняты правовые нормы, регулировавшие труд наемных работников. Законодательно была ограничена продолжительность рабочего дня для детей и подростков, занятых в производстве, установлена ответственность предпринимателей за исполнение закона, усилен контроль за соблюдением правовых норм со стороны властей Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT https://elib.belstu.by/handle/123456789/52717 2022-01-01T00:00:00Z https://elib.belstu.by/handle/123456789/52716 Title: Адукацыйная і кадравая палітыка царызму ў Беларусі ў пачатку ХХ ст. Authors: Астрога, Валянціна Міхайлаўна Abstract: У артыкуле разглядаецца адукацыйная і кадравая палітыка царызму ў Беларусі ў пачатку ХХ ст. Вывучэнне дадзенай праблемы дае магчымасць больш поўна і глыбока даследаваць развіццё сістэмы народнай адукацыі, паказаць ролю грамадска-педагагічнага руху ў барацьбе з рэакцыйнай лініяй самаўладдзя. На канкрэтных прыкладах аўтар паказвае, што курс урада быў накіраваны на захаванне саслоўнай школы і існуючых парадкаў. Аналізуюцца статыстычныя даныя аб колькасці навучальных устаноў, вучняў і настаўнікаў. На канкрэтных даных прыводзіцца «паказчык увагі» дзяржавы да школы і яе настаўніка. Падкрэсліваецца дваістасць і непаслядоўнасць урадавай адукацыйнай палітыкі, яе саслоўны характар і нерашучасць у многіх пачынаннях, спазненне за тэмпам і ўзроўнем развіцця ў параўнанні з краінамі Захаду. Асноўныя палажэнні і вывады грунтуюцца на аналізе нарматыўна-прававых актаў, даных статыстыкі, матэрыялаў перыядычнага педагагічнага друку і архіўных крыніц Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT https://elib.belstu.by/handle/123456789/52716 2022-01-01T00:00:00Z